Türkiye'de her yıl binlerce kişinin
ölümü, onbinlerce kişinin yaralanması ve ulusal ekonomiye büyük zarar
veren trafik kazalarının önlenmesi ile trafikte AB standartlarına uyum
sağlamayı amaçlayan İçişleri Bakanlığı, Karayolları Trafik Kanunu'nda
önemli değişiklikler içeren yasa taslağı hazırladı.
Taslak, sürücü belgesi almak için 2 yıllık deneme süresi
uygulanmasını, sürücü belgelerinin sınıflarının AB'ye uygun hale
getirilmesini, mevcut sürücü belgelerinin değiştirilmesini, trafik
kazalarına polis yerine sigorta şirketlerinin eksperlerinin bakmasını
öngörüyor.
İçişleri Bakanlığı'nın hazırladığı ve ilgili bakanlıkların da
görüşüne sunulan taslak, sürücü belgelerinin sınıflarının AB ülkelerine
uygun olarak yeniden sınıflandırılmasını öngörüyor. Bu durumda, römorklu
otomobil kullananlar ''BE'', TIR ve römorklu kamyon sürücüleri ''CE''
sınıfı belgeler kullanacaklar. Otobüs, midibüs, minibüs, römorklu
minibüs kullanıcılarının ehliyetlerinin sınıfı ''D'', ''D1'', ''D1E'',
''DE'' olarak; traktör sürücülerininki ''f'', iş makinesi
sürücülerininki ''g'', sakat ve hastaların kullandığı özel tertibatlı
olarak imal edilen motosiklet ve otomobil sürücüleri ise ''h'' sınıfı
ehliyet taşıyacaklar.
BELGESİNE EL KONULAN, OKUL TAŞITI KULLANAMAYACAK
Sürücü belgeleri, yeni yasayla birlikte değiştirilecek. Halen
yürürlükte olan belgelerdeki ehliyetin sınıfı arka yüze alınacak ve
sınıflar AB ülkelerindekine uygun şekilde yer alacak. Ehliyetin
kullanmaya yetkili olduğu araçların sembolleri de belgelerde bulunacak.
Eski ehliyetlerin değiştirilmesi için bir yıllık süre tanınması
öngörülürken, yeni sürücü belgelerinde vatandaşlık numarası da yer
alacak.
Ağır vasıta ve otobüslerin karıştığı kazaların fazla olması
nedeniyle, yasada bu araçları kullananlar için de değişiklik yapılacak.
Azami ağırlığı 16 tonu geçen kamyon ve çekici türündeki araçları, 35
kişiden fazla yolcu taşıyan otobüs sürücüleri ile okul taşıtı kullanan
sürücülerden, 3 yıllık ehliyet sahibi olma şartı aranacak.
Okul taşıtı kullanmak için ayrıca, sürücü belgesine geçici olarak
el konulma cezasına çarptırılmama hükmü de yeni hazırlanan düzenlemede
yer alıyor.
EHLİYET ALMAK ZORLAŞIYOR...
Sürücü kurslarını başarıyla tamamlayanlara, yeni uygulamada stajyer
sürücü belgesi verilecek. Stajyer sürücü belgesi, 2 yıl süreyle geçerli
olacak. Bu süre içerisinde 2 kez kırmızı ışıkta geçen, 2 kez hız
limitini aşan, uyuşturucu, alkollü maddelerin etkisiyle araç kullanan,
asli kusurlu olarak ölümlü ve yaralamalı kazalara karışan, 60 ceza
puanını dolduran stajyer sürücülerin belgeleri trafik zabıtalarınca geri
alınarak iptal edilecek. Bu kişilerin yeniden sürücü belgesi alabilmesi
için yeniden sürücü kurslarında eğitim görüp yapılan sınavları başarıyla
tamamlamaları gerekecek.
Stajyer sürücü belgesi iptal edilip tekrar almak isteyenlerin,
psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı tarafından muayene
edilerek olumlu rapor almaları da gerekecek. İkinci defa iptal olursa,
yine aynı hükümler uygulanacak.
Stajyer sürücü belgesi alanlar 2 yıl içinde belirtilen kuralları
ihlal etmezse, asıl sürücü belgesini almaya hak kazanacaklar.
Sürücü belgesi sahibi olanlar 50 yaşına kadar 10 yılda bir, 50-65
yaş arası 5 yılda bir, 65 yaşından sonra 3 yılda bir sağlık kontrolünden
geçecekler.
HASARLI TRAFİK KAZALARINA POLİS BAKMAYACAK...
Yeni düzenlemeyle, hasarlı trafik kazalarına artık trafik zabıtası
değil sigorta şirketlerinin eksperleri bakacak. Türkiye Reasürans
Şirketler Birliği ve bu birliğe bağlı sigorta şirketlerinde görev yapan
eksperlerin hazırlayacakları raporlar, kaza tespit tutanağı yerine
geçecek. Kazalarla ilgili istatistiki bilgiler, Emniyet Genel Müdürlüğü
Trafik Hizmetleri Başkanlığı'na gönderilecek.
Hasarlı trafik kazalarında gecikmenin mahsurlu olduğu haller ile
trafik güvenliğinin etkilenmesi durumunda, trafik zabıtasının müdahale
hakkı korunuyor. Bu tip kazalarda adli kovuşturma yapılmayacak.
Uygulama, yönetmelikle düzenlenecek.
Sigorta şirketlerinin yeni uygulamaya geçebilmeleri için 2 yıllık
bir süre tanınacak. Gerekirse, bu süre İçişleri Bakanlığı'nın onayıyla
bir yıl daha uzatılabilecek.
Yasanın gerekçesinde özellikle metropol kentlerde yağışlı
havalarda çok sayıda kaza olması nedeniyle trafik polislerinin
müdahalesinde yetersiz kalındığı ifade edilerek, Avrupa ülkelerinde de
benzer düzenlemenin olduğu ifade ediliyor.
ALKOL VE HIZ, ASLİ KUSUR
Trafik kazalarının asli kusurlarına artık alkollü araç kullanma,
hız sınırını ihlal, sürücü belgesi olmadan araç kullanma ve tek yönlü
yollarda geri geri gitme de eklendi. Halen yürürlükteki yasada alkollü
araç kullananlar, hız limitini aşanlar ve belgesiz araç kullananlar asli
kusurlu sayılmıyor ve sadece para cezasına çarptırılıyordu.
Kamyon, çekici ve otobüs türünde ağır vasıta kullanan sürücülerin
kullanma sürelerini aşmaları durumunda sürücüye uygulanan 8.5 milyon
liralık ceza 265 milyon 300 bin liraya yükseltilecek. Sürücü mal sahibi
değilse sahibine, işleten firma ve teşebbüse de aynı miktarda para
cezası düzenlenecek.
KORSAN PARKÇILAR YANDI...
Özellikle büyük şehirlerde ''korsan parkçı'' olarak nitelenen ve
yetkisiz oldukları halde araç park ettirenlere 3 aydan 6 aya kadar hafif
hapis cezası ile 265 milyon 300 bin lira ile 2 milyon 600 bin lira para
cezası verilecek.
Halen uygulanan yasada korsan parkçılara 32 milyon 100 bin lira
para cezası veriliyor.
POLİS, PEŞİN PARA CEZASI KESEMEYECEK...
Yeni düzenlemeyle, bundan böyle trafik zabıtası yalnızca suç veya
ceza tutanağı düzenleyebilecek. Tutanağın bir sureti ilgiliye, diğer
sureti de tahsil edilmesi amacıyla ''yetkili mal sandığına''
gönderilecek. Para cezasının takibi ve tahsilini Maliye Bakanlığı
yapacak.
Para cezaları, tebliğ tarihini takiben 30 gün içinde ödenecek. Bu
süre içinde ödenmeyen cezalar iki katına çıkarılarak 30 gün daha süre
tanınacak. Bu süre içinde de ödenmezse, öngörülen ceza üç katına
çıkacak.
EĞİTİM PROGRAMLARI ERKEN YAYINLANACAK...
Haftada en az yarım saat olan trafik eğitimi ile ilgili zorunlu
programların televizyon ve radyolarda geç saatlerde yayınlanmasının da
önüne geçiliyor. Buna göre, radyo ve televizyonlar, trafikle ilgili
eğitim programlarını saat 18.00-22.00 arasında yayınlayacaklar. Bu hükme
uymayan yayın kuruluşları hakkında 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların
Kuruluş ve Yayınları Hakkındaki Kanun'un hükümleri uygulanacak.
Trafikle ilgili basılı kağıt ve plakaların fiyatları; İçişleri,
Bayındırlık ve İskan ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler
Federasyonu'nun temsilcileri tarafından tespit edilecek. Fiyat, İçişleri
Bakanı tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe girecek. Bu fiyata
aykırı davranılması durumunda, 1 milyar 332 milyon 800 bin ila 2 milyar
1 milyon 100 bin lira para cezası ile birlikte 2 aydan 6 aya kadar hafif
hapis cezası verilecek. Hapis cezası paraya çevrilemeyecek.
TRAFİK MÜŞAVİRLİĞİ KURULUYOR...
Yeni düzenlemeye konulan bir ek maddede, trafik işlemleriyle ilgili
iş takibi yapan kişiler ''trafik müşaviri'' olarak adlandırılıyor.
Trafik müşavirlerinin faaliyetlerine, mülki amirin onayıyla izin
verilecek. Bu kişiler vatandaşların işlerini noterden alacakları
vekaletler karşılığında yürütebilecekler. Trafik müşavirlerinin
görevlerini kötüye kullanmaları durumunda, işledikleri fiil başka bir
suçu oluşturmuyorsa, 6 aydan bir yıla kadar hafif hapisle
cezalandırılacaklar ve mülki amir tarafından yetkileri iptal edilecek.
TRAFİK UZMANLARI...
Yasa, 50'den fazla sürücünün çalıştığı özel kurum ve kuruluşlara,
bu sürücülerin eğitimi ve denetlenmesini sağlamak amacıyla trafik uzmanı
istihdamı zorunluluğu getiriyor. Trafik eğitimi alan, 2 yıl fiilen
trafik hizmetlerinde çalışan ve yüksekokul mezunu olan kişiler, trafik
uzmanı sayılacak. Trafik uzmanı istihdam etmeyenlere, 1 milyar 332
milyon 800 bin ile 2 milyar 1 milyon 100 bin lira arasında para cezası
verilecek. Bu konudaki uygulama, yönetmelikle düzenlenecek.
